Americana, Midden-Oosten

Asymmetrie, revisited

28 maart 2019

Beste Jur,

Inderdaad, ik zou je nog vertellen hoe Asymmetry van Lisa Halliday me was bevallen. Dat had ik beloofd, waaraan je me onlangs herinnerde. Het korte antwoord is: erg goed, dank je.

De roman heeft veel publiciteit gekregen vanwege de Philip Roth-connectie: schrijfster Halliday had ooit een affaire met Roth, en de affaire tussen een jonge redactrice (Alice) en een wereldberoemde auteur (Ezra) in de roman zou daarop geïnspireerd zijn. De kracht van de roman schuilt erin dat deze luchtkus tussen fictie en werkelijkheid pas het begin is van het spel.

Asymmetrieën, groot en klein, doordesemen het boek. Een daarvan zet de machtsdynamiek van de klassieke oude-man-met-een-jong-meisjeverhouding subtiel op de kop. Alice, de jonge hoofdpersoon, heeft de ambitie om schrijver te worden, maar vraagt zich vertwijfeld af wat ze nog heeft toe te voegen aan het bewonderde oeuvre van Ezra: ‘After all, hadn’t he already said everything she wanted to say?’ Maar zíj vertelt uiteindelijk het verhaal, waarin de beroemde schrijver slechts een hoofdrol vertolkt. Hij is haar buikspreekpop.

Alice twijfelt vooralsnog aan haar schrijverscapaciteiten. Ezra raadt haar aan te schrijven over wat ze weet, wat ze kent – over zichzelf, bijvoorbeeld. Hun relatie. Dat is wat Ezra/Roth altijd heeft gedaan, immers. Maar Alice twijfelt nog steeds. Ze vraagt zich af of ze ook ándere levens zou kunnen verbeelden. Of ze in het hoofd van de islamitische hotdogventer op de straathoek zou kunnen kruipen, zonder door de mand te vallen.

De troef die Asymmetry uitspeelt, boven op het bijkans onweerstaanbare aroma van de autobiografie in het eerste deel, is het ijzersterke tweede deel. Daarin zit een man, Amar, vast op Heathrow. Amar is econoom. Hij is moslim. Hij is een Amerikaan, met Iraaks-Koerdische wortels, op weg naar Irak, waar zijn broer plotseling is verdwenen. Dat hij wordt vastgezet, dat hij zonder duidelijke aanleiding uit de rij wordt geplukt voor nader onderzoek, getuigt van een asymmetrie van verpletterende omvang. Maar de suggestie dat de rijke, zeer geloofwaardige vertelstem van Amar, die je tijdens zijn lange nacht in een niksige cel annex wachtruimte deelgenoot maakt van zijn herinneringen en ideeën, de vrucht is van Alice’ eindelijk ontsproten schrijverschap zet de zaak onder hoogspanning. Amar is zo levensecht dat je amper kunt geloven dat iemand anders hem verzonnen heeft. Daarbovenop is het uiteraard Halliday die niet alleen Alice en Amar, maar ook het spiegelpaleis tussen hun ongelijksoortige verhalen heeft geconcipieerd.

Een erg goed boek, vond ik. Een van de beste van het jaar zelfs – ik heb het in mijn jaarlijstje voor Tzum gezet. Het is de hype helemaal waard.

You Might Also Like

No Comments

Leave a Reply