Americana, Antieken, Citaat, Musica, Poëzie

Gilbert & Orfeo

25 maart 2018

Beste Jur,

In de opera La morte d’Orfeo (1619) van Stefano Landi gaat Orfeus, de titel zegt het al een beetje, dood. Het beroemde omkijkmoment in de onderwereld is lang verleden tijd en na het verlies van Eurydice heeft Orfeus de drank en de vrouwen afgezworen. Bacchus mag niet op zijn verjaardag komen. Bacchus is not amused en heeft er de hand in dat het noodlot toeslaat: Orfeus wordt verscheurd door de mainaden. Ik zag La morte d’Orfeo vrijdag in het Muziekgebouw aan ’t IJ, in de laatste regie van Pierre Audi voor hij na dertig jaar afscheid neemt van de Nationale Opera.

Landi’s opera is in zekere zin de sequel van de allerberoemdste vroege opera, Orfeo van Monteverdi. Ook Landi beschrijft een afdaling in de onderwereld: Orfeus is na zijn dood uitgenodigd om als halfgod de eeuwigheid te vieren op de Olympus, maar zonder Eurydice hoeft het van hem niet, dus probeert hij in de Hades wederom Charon te vermurwen. Maar Charon is niet onder de indruk. En wanneer Orfeus Eurydice uiteindelijk toch te zien krijgt begrijpt hij waarom: ze heeft uit de vergeetrivier Lethe gedronken en kent hem niet meer. ‘Ik haat je noch houd van je,’ zingt ze en lacht hem uit. Voor zijn grote liefde is Orfeus een vreemde geworden.

Deze pijnlijke wending deed me denken aan een andere originele blik op de Orfeusmythe die ik onlangs tegenkwam – en jij ook, want het gedicht (het is een gedicht) staat in een boek dat wij min of meer gelijktijdig van kaft tot kaft hebben gelezen, de Collected poems van Jack Gilbert. ‘County Musician’ heet het en het is een vroeg gedicht, want het komt uit Gilberts debuutbundel:

It was not impatience.
Impatient Orpheus was,
certainly, but no child.
And the provision was clear.
It was not impatience,
but despair. From the beginning,
it had gone badly.
From the beginning.
From the first laughter.
It was hell. Not a fable
of mechanical pain,
but the important made trivial.
Therefore the permission.
She had lived enough
in the always diversion.
Granted therefore.
It was not impatience,
but to have at least the face
seen freshly with loss
forever. A landscape.
It was not impatience.
He turned in despair.
And saw, at a distance, her back.

You Might Also Like

No Comments

Leave a Reply