Archives

Italiano, Poëzie, Vertalen

Gekke zonnebloem

10 juli 2020

Beste Joep,

Ooit, ergens in het eerste decennium van deze eeuw, in een vervallen huis op een Calabrische klif, vatten we het (on-)zalige idee op om de 57 gedichten van Ossi di seppia van Eugenio Montale te gaan vertalen in het Nederlands. Het begon allemaal bij die gekke zonnebloem:

Portami il girasole ch’io lo trapianti
nel mio terreno bruciato dal salino,
e mostri tutto il giorno agli azzurri specchianti
del cielo l’ansietà del suo volto giallino.

Tendono alla chiarità le cose oscure,
si esauriscono i corpi in un fluire
di tinte: queste in musiche. Svanire
è dunque la ventura delle venture.

Portami tu la pianta che conduce
dove sorgono bionde trasparenze
e vapora la vita quale essenza;
portami il girasole impazzito di luce.

In 2025 is het 100 jaar geleden dat deze zonnebloem het licht zag (pun intended) en Montale als een komeet aan het firmament van grote moderne dichters verscheen (een halve eeuw later won hij de Nobelprijs). ‘Montales poëzie heeft een zorgvuldig bewaakte reputatie van onvertaalbaarheid,’ schreef Marko Fondse na de dood van de dichter in 1981. Wij hebben die vermeende onvertaalbaarheid nu onder de loep genomen in ons essay in Filter (‘Een vogel opzetten en laten zingen‘) en komen met de conclusie dat Montale vertaalbaar is, gegeven onze eigen conceptualisatie van vertaalbaarheid uiteraard. Zou het niet goed zijn als we in 2025 onze eigen vertalingen na al die jaren het nest uit laten vliegen?

Italiano, Poëzie

Ruikdame en voelgedicht

11 maart 2020
Sudan Parigi, 1920

Beste Joep, 

Vorig jaar mocht ik optreden op Skilling the Senses, een symposium in Utrecht met bijzondere aandacht voor maken en gewaarworden. De line-up bleek losjes geënt te zijn op de verschillende klassieke zintuigen. Ik was zien. Eigenlijk kijken. Er was een ruikdame en een voeldame. En een hoorman, of iets in die richting. Proeven kwam de volgende dag. 

De ruikdame liet ons ruiken, uiteraard. Olibanum! Ze lokte ons naar de wereld van Duizend-en-een nacht en van het Hooglied:

Mijn geliefde is mij een bundeltje mirre,

rustend tussen mijn borsten

Ik stond op om mijn geliefde open te doen,

mijn handen dropen van de mirre,

mijn vingers van vloeiende mirre

op de greep van de grendel

Zijn wangen zijn als balsembedden,

perken van kruiden,

zijn lippen zijn leliën,

druipend van vloeiende mirre.

[ Als het goed is ga jij in nu – in dit register – als volgt verder ]:

Mijn vreugde staat gelijk aan

twaalf Ethiopische geiten, stil in het ochtendlicht.

O Heer, Gij zijt zoutplaten en koperen gietelingen,

groots als rijpe gerst die wuift in de machtige wind.

Haar borsten zijn zes witte ossen beladen met rollen

langvezelig Egyptisch katoen. Mijn liefde is honderd

kruiken honing. Scheepsladingen thuya zijn wat

mijn lichaam tegen jouw lichaam wil zeggen.

Het lijkt alweer zo lang geleden, maar ik wilde je de prachtige gedichten van Jack Gilbert in herinnering brengen. Vorig jaar betaalden we dik voor de vertaalrechten om slechts vier gedichten van Gilbert te kunnen publiceren in Terras. We moeten nog steeds op zoek naar een uitgever die handiger is in het contact met de reus Knopf dan wij zijn, en ons helpt Gilbert echt te ontsluiten voor het Nederlandse taalgebied.

Maar de ruikdame liet ons niet alleen ruiken. Ze liet ons ook voelen. Ze had zelf het tactiele vers Sudan Parigi (Marinetti, 1920) exact nageknutseld en meegenomen, en liet deze door de zaal gaan tot we allemaal hetzelfde vachtje hadden geaaid.

’s Avonds kwam ik thuis en toen – dit is echt waar – kwam mijn oudste dochter op mij af en zei, ‘Kijk papa. Voel eens papa, dit heb ik vandaag gemaakt!’:

“Voel” voelgedicht, 2019
Australië, Poëzie

Les is no more (2)

24 juni 2019

Beste Joep,

Midden in de winter, ergens eind juli van het magische jaar 2000, stond ik op de luchthaven van Singapore. In de rij, om aan boord te gaan van een vlucht naar Darwin, Australia.

Drie plaatsen voor mij in de rij stond een kolossale man, een regenton op boomstammen. De man had een grijze baard en …

Continue Reading…
Duitsch, Poëzie, Vertalen

Magisch beginnetje

18 mei 2019

Beste Joep,

Of ik de schrijver Hermann Hesse kende?

Ze keek me aan met grote, verwachtingsvolle ogen. Ik keek terug in de tijd. Toen ik nog tien jaar jonger was dan zij, las ik Siddhartha, maar ook Kim van Kipling, en de queeste van de brahmanenzoon en het Ierse weeskind zijn voor mij één geworden. Ze sprak met een zwaar Duits accent.

“Jazeker,” zei ik.

Continue Reading…
Americana, Poëzie, Vertalen

De twee gezichten van Delmore Schwartz

27 maart 2019

Beste Joep,

Toen ik vanochtend de vuilnis buiten zette, moest ik denken aan Delmore Schwartz. En aan het kamermeisje van het Columbia Hotel, kakelvers ontsproten aan jouw fantasie. Ik zie haar in de vroege morgen aankloppen op de hotelkamerdeur van de eens beroemde dichter. Eén keer, nog een keer. Ze doet voorzichtig open en steekt haar hoofd om de hoek van de deur en … treft een leeg bed aan. Waar zou mijnheer Schwartz zijn?

Continue Reading…
Hedendaagsche Letterkunde, Klassiekers, Russki

Beginnen bij het begin

30 januari 2019

Beste Joep,

Wat is de beroemdste beginzin van de Nederlandse literatuur? Juist, die van Nescio’s Uitvreter:

“Behalve den man, die de Sarphatistraat de mooiste plek van Europa vond, heb ik nooit een wonderlijker kerel gekend dan den uitvreter.”

De openingszin van het meest geciteerde werk in de Westerse literatuur op de bijbel na (Alice), is meteen een hele paragraaf:

Continue Reading…
Britannia, Klassiekers

Baarlijke nonsens!

4 oktober 2018

Beste Joep,

Vanavond is het zover, onze nonsenslezing in het verre oosten des lands. Onder meer over onze vertaling van het beroemdste nonsengedicht op deze aardkloot: Jabberwocky van Lewis Carroll. Klepperjaks, zouden wij zeggen. Ik heb er even helemaal niks zinnigs over te melden. En vanavond ook niet. En jij evenmin, ga ik van uit.

Americana, Hedendaagsche Letterkunde, Vertalen

Gorzen, Fraters en Franzen

2 juli 2018

 

Beste Joep,

De bekendste vogelaar van de VS is niet bekend van het vogelen. Ik zag een bijdrage van Channel 4 over miljoenen trekvogels die in landen als Frankrijk en Cyprus gruwelijk aan hun eind komen op met lijm ingesmeerde takken (ik moet als ik dat zie altijd denken aan “De Griezels” van Roald Dahl). Daarin riep een man met een bril de EU op zijn eigen wetten te handhaven. Hij zat op een bankje ergens in Engeland. Hij was er stil van. Ineens zei hij: “We are hearing a chiffchaff.” Daarna was hij weer stil en vervolgde toen: “I think actually two chiffchaffs.” Een man naar mijn hart. Kom er maar eens om. Iemand die nog een tjif en een tjaf van elkaar kan onderscheiden.  Continue Reading…

Citaat, Italiano

Arletta al Giro d’Italia: 6 – Het sprookje van de fiets zal altijd blijven bestaan

28 mei 2018

Beste Joep,

Deel 2 van het sprookje van Tom Duim (Deel 1 was mei 2017) duurde een kleine 10 kilometer. De ene Brit, Simon Yates, loste in zijn roze trui op 90 km van de streep op de mythische Finestre en verloor in die ene beklimming maar liefst 16 minuten. Parcheggio: Hij stond geparkeerd, zoals dat heet. Tom, de nummer 2 van dat moment, kreeg een roze gloed op de wangen, maar die blos Continue Reading…