Oostblok, Vertalen

Roel Schuyt en Danilo Kiš

13 oktober 2017

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1b/Danilo_Kis_Serbian_Literature_Great_Men_Stamps.jpg

Beste Jur,

De Vertaalprijs van het Letterenfonds gaat dit jaar naar Roel Schuyt. Dat las ik net op Tzum. Schuyt (1948) vertaalt uit het Servo-Kroatisch, Macedonisch, Sloveens, Russisch, Wit-Russisch, Bulgaars en het Albanees – die laatste taal leerde hij zichzelf om Ismail Kadare in het origineel te kunnen lezen. Driewerf hoed af. Ik moest denken aan een van de eerste boeken die Schuyt vertaalde, van de Servische schrijver Danilo Kiš, Een grafmonument voor Boris Davidovitsj, en dan vooral aan het eerste verhaal uit die bundel. Het heet ‘Een mes met een heft van rozehout’ en je vergeet het nooit meer.

Aanvankelijk denk je met een Jiddisch sprookje van doen te hebben, over een kleermaker die sneller een knoop kan aanzetten dan er een lucifer opbrandt tussen jouw vingers. Maar wanneer de kleermaker vervolgens een bunzing een stuk ijzerdraad door zijn snuit slaat en aan de dorpel hangt en levend vilt neemt het verhaal – dat het ‘nadeel’ heeft waargebeurd te zijn, aldus de auteur – een steeds gruwelijkere wending. Om iedere hoek gaapt een diepere afgrond. De kleermaker sluit zich aan bij een politieke cel, wordt om de tuin geleid door zijn kameraad, vermoordt een onschuldig meisje en sterft uiteindelijk in een sovjetkamp.

De verhalen van Kiš (1935-1989) gaan over terreur en verraad in de Oost-Europese jaren 30, toen de Revolutie nog een zekere allure had, maar de geheime sovjetpolitie al wel aan de lopende band slachtoffers maakte. De aaneenschakeling van achterdocht, misverstand, marteling, ressentiment, antisemitisme en zinloze doden is schokkend, temeer door de pseudo-biografische stijl en de scherpe lens van Kiš’ observatievermogen. Zondag is het precies 28 jaar geleden dat Kiš stierf aan longkanker. Voor het feit dat ik zijn gure verhalen kan lezen, in prachtig Nederlands, dank ik Roel Schuyt.

You Might Also Like

No Comments

Leave a Reply